Επιδημιολογία Σίδηρος

Απορρόφηση Σίδηρος

Ο σίδηρος είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο που χρειάζεται ο οργανισμός για να παράγει ιμοσφαιρίνη, την πρωτεΐνη στα ερυθρά αιμοσφαίρια που μεταφέρει οξυγόνο στο σώμα. Χωρίς αρκετό σίδηρο, το σώμα δεν μπορεί να παράγει επαρκή αιμοσφαιρίνη, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται αναιμία.

Το σώμα μας απορροφά το σίδηρο από τη διατροφή κυρίως στο έντερο, στο επίπεδο του δωδεκαδακτύλου. Μέρος αυτού του σιδήρου δεσμεύεται σε μια πρωτεΐνη, τη φερριτίνη, η οποία είναι η κύρια αποθήκη σιδήρου στα κύτταρα· ένα άλλο μέρος δεσμεύεται στην τρανσφερρίνη και μεταφέρεται σε όλους τους ιστούς του σώματος.

Υπό κανονικές συνθήκες υγείας, η απορρόφηση του σιδήρου από τη διατροφή καλύπτει περίπου το 5-10% των αναγκών του οργανισμού μας. Ωστόσο, ορισμένες ασθένειες μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα τη χαμηλότερη απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών που εισάγονται μέσω της διατροφής και, κατά συνέπεια, να προκαλούν επίσης έλλειψη σιδήρου.

Ο από του στόματος χορηγούμενος σίδηρος έχει περιορισμούς στην απορρόφηση. Υπολογίζεται ότι από τον χορηγούμενο σίδηρο απορροφάται μόνον το 20% -25%. Επιπλέον, η αποτελεσματικότητά του είναι περιορισμένη σε περιπτώσεις γαστρεντερολογικών νοσημάτων ή πολύ αυξημένων απωλειών αίματος

Ανεπάρκεια Σιδήρου

Η ανεπάρκεια σιδήρου με ή χωρίς εγκατεστημένη σιδηροπενική αναιμία αποτελεί τη συχνότερη διατροφική έλλειψη παγκοσμίως και απασχολεί, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) περίπου το 25% του πληθυσμού παγκοσμίως με τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και τα παιδιά κάτω των 5 ετών να αποτελούν τις πιο ευάλωτες ομάδες.

Χαμηλός Σίδηρος Ορού

Ο όρος «σίδηρος ορού» αναφέρεται στην ποσότητα του σιδήρου που κυκλοφορεί στο οργανισμό.

Η μέτρηση του σιδήρου στον ορό αξιολογεί την ποσότητα σιδήρου που δεσμεύεται με την τρανσφερρίνη στον ορό (υγρό συστατικό του αίματος).
Χαμηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο στον ορό δείχνει ότι τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα είναι κάτω από τα φυσιολογικά.
Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές για τον σίδηρο του ορού;

Οι τιμές του σιδήρου ορού είναι οι εξής:

Άνδρες: 65–170 mcg/dL
Γυναίκες: 50–160 mcg/dL
Παιδιά: 50–120 mcg/dL
Νεογνά: 100–250 mcg/dL

Χαμηλή Αιμοσφαιρίνη

Όταν λέμε χαμηλή αιμοσφαιρίνη, εννοούμε ότι τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι κάτω από τα φυσιολογικά όρια. Η αιμοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά του οξυγόνου από τους πνεύμονες στους ιστούς του σώματος.

Τιμές αναφοράς αιμοσφαιρίνης (κατά προσέγγιση):

Άνδρες: 65–170 mcg/dL
Γυναίκες: 50–160 mcg/dL
Παιδιά: 50–120 mcg/dL
Νεογνά: 100–250 mcg/dL

Τι σημαίνει χαμηλή αιμοσφαιρίνη;

Η χαμηλή αιμοσφαιρίνη είναι συνήθως ένδειξη αναιμίας. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι:

Το σώμα δεν παράγει αρκετά ερυθρά αιμοσφαίρια
(π.χ. λόγω έλλειψης σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος).
Υπάρχει αιμορραγία
(π.χ. έμμηνος ρύση, γαστρεντερική αιμορραγία).
Τα ερυθρά αιμοσφαίρια καταστρέφονται πρόωρα
(αιμολυτική αναιμία).
Υπάρχει χρόνια νόσος ή φλεγμονή.

Συμπτώματα χαμηλής αιμοσφαιρίνης

Κούραση, αδυναμία
Ζάλη ή λιποθυμία
Χλωμό δέρμα
Ταχυκαρδία
Δύσπνοια

Σιδηροπενική Αναιμία

Η σιδηροπενική αναιμία είναι ο πιο συχνός τύπος αναιμίας και προκαλείται από έλλειψη σιδήρου στον οργανισμό.

Αιτίες σιδηροπενικής αναιμίας:

1. Ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου από τη διατροφή (π.χ. φτωχή σε κόκκινο κρέας, όσπρια, φυλλώδη λαχανικά)

2. Αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο, όπως:

Εγκυμοσύνη
Ανάπτυξη στην παιδική ή εφηβική ηλικία

3. Απώλεια αίματος, π.χ.:

Έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση
Γαστρεντερική αιμορραγία (έλκη, αιμορροΐδες, καρκίνος)
Τραυματισμοί ή χειρουργεία

4. Δυσαπορρόφηση σιδήρου, όπως σε:

Κοιλιοκάκη
Φλεγμονώδη νόσο του εντέρου
Κακή λειτουργία του στομάχου (π.χ. μετά από γαστρικό bypass)

Συμπτώματα

Κόπωση, αδυναμία
Χλωμό δέρμα
Ταχυκαρδία
Δύσπνοια
Ζάλη, πονοκέφαλος
Ευθραυστότητα νυχιών, τριχόπτωση

Αντιμετώπιση

Συμπληρώματα σιδήρου (συνήθως από το στόμα)
Διαιτητική ενίσχυση με τροφές πλούσιες σε σίδηρο
Αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας (π.χ. αιμορραγία, δυσαπορρόφηση)
Σε σοβαρές περιπτώσεις: ενδοφλέβιος σίδηρος ή μετάγγιση